Ledbundelhoek: lees de lichtverdeling voordat u optiek kiest

De hoek in de catalogus van een spot beschrijft niet het volledige beeld op de wand. Lees voor een Nederlandse winkel, hotel of gevel de bundelgrens, veldhoek en het licht daarbuiten samen met de fotometrische curve. Montageafstand en lichtverdeling vertellen meer dan alleen het wattage. Twee spots met dezelfde lichtstroom kunnen bijvoorbeeld verschillende patronen op dezelfde wand maken.

Hoe wordt de bundelhoek van led gedefinieerd?

Zoek in het betreffende fotometrische vlak de twee richtingen waarin de lichtsterkte tot 50% van het maximum daalt. De volledige hoek daartussen is de bundelhoek; meet niet slechts één kant vanaf de as. Lees bij asymmetrische optiek ook de andere relevante vlakken, want de waarden kunnen verschillen.

Afbeeldingsbeschrijving en tekst

• De bundelhoek wordt gedefinieerd tussen de richtingen met 50% van de maximale lichtsterkte.
• Het schema toont ook de maximale lichtsterkte en het licht buiten de hoofdbundel.

Beschouw de zichtbare lichtvlek op een wand niet als een scherpe bundelgrens. Buiten de 50%-hoek kan nog direct licht met uiteenlopende lichtsterkte aanwezig zijn. Deze meetgrens is evenmin de scheiding tussen direct en indirect licht.

Vergelijk optieken op hetzelfde oppervlak

Houd bij het testen van twee optieken afstand en richtpunt gelijk. Bekijk de overgang van centrum naar achtergrond en licht dat terechtkomt op gebieden die donkerder moeten blijven. Als u optiek en positie tegelijk verandert, is de oorzaak van het verschil moeilijker te onderscheiden.

Hoe hangen bundelhoek en licht buiten de bundel samen?

Bekijk naast het centrum ook de rand van de lichtvlek. De verspreiding buiten de hoofdhoek verschilt per optiek en beïnvloedt het resultaat op het oppervlak.

De opties van 10°, 24° en 38° kunnen op de richtbare inbouwdownlight uit het voorbeeld worden vergeleken. Een vergelijkbare lichtstroom bundelen in een kleinere hoek verhoogt doorgaans de centrale lichtsterkte. Het uiterlijk van het licht daaromheen volgt echter niet alleen uit deze informatie; bekijk de lichtverdeling van de optiek.

De afbeelding vergelijkt het gebied dat elke hoek op de wand benadrukt en de verspreiding daarbuiten:

Bekijk de schematische curves voor de drie hoeken samen:

Beoordeel het voorbeeld van 24° tussen de andere twee verdelingen. Terwijl 10° zich concentreert op een kleiner centraal gebied, kan 38° een groter oppervlak met een zachtere overgang verlichten. De middelste optie is met beide voorbeelden te vergelijken; het werkelijke resultaat hangt af van het model.

Voor een voorspelling zijn fotometrie van het exacte model en de afstand tot het object nodig. Hetzelfde elektriciteitsverbruik betekent niet dezelfde lichtstroom, verliezen of verdeling. Lees het schema als uitleg van optische tendensen. Leg geen vaste gelijkwaardigheid tussen verbruik, centrale lichtsterkte en licht rond de bundel vast.

De tabel hieronder koppelt productfamilies aan veelvoorkomende hoekvoorbeelden. Een productcategorie schrijft niet één optiek voor; de functie van de bundel verschilt per toepassing.

Categorie	Ledopbouwarmatuur voor plafonds	Leddownlights	Ledspot	Gevelverlichting	Industriële UFO-ledarmatuur	Ledstraatverlichting
Hoek of verdelingsklasse	120°/140°	60°/90°/120°	15°/24°/36°/50°/60°	5°/10°/30°	60°/90°/120°	T1/T2/T3/T4/T5

Ga bij een schuine bundel niet uit van een ronde lichtvlek

De geometrische lichtvlek van een symmetrische bundel loodrecht op een vlak kan als een cirkel worden beschouwd. Als het armatuur kantelt, wordt de vlek op het doelvlak langer en varieert de afstand over het oppervlak. Gebruik bij een fictieve Nederlandse etalage de werkelijke hellingshoek in de berekening. Beslis niet alleen door de catalogushoek in een cirkeldiameter om te rekenen. Centrale lichtsterkte en verlichtingssterkte op het oppervlak zijn verschillende grootheden.

Waarop baseert u de keuze van de ledbundelhoek?

Bepaal eerst het doelobject en de kijkposities van mensen. Een smalle bundel kan een etalageobject benadrukken; dezelfde optiek herhalen langs een looproute kan hinderlijke contrasten geven. Bekijk ook afscherming en lichtsterkte in de richting van de waarnemer. Alleen een smallere hoek kiezen lost verblinding niet op.

Voor een basis van algemene verlichting kan een brede verdeling worden beoordeeld; voor accenten op objecten of ruimtelijke vormen een geconcentreerdere optiek. Koppel de keuze aan werkafstand, gewenst effect en ruimtegeometrie.

1. Bundelhoek van leddownlights

Bundelhoek	10°/15°	24°/36°45°	60°/90°/120°
Eigenschappen	Een smalle verdeling benadrukt een kleiner gebied en kan voor accentverlichting worden gebruikt.	Opties met een middelgrote hoek kunnen tussen lokale verlichting en accentverlichting worden vergeleken; het effect hangt af van de montageafstand.	Een bredere verdeling kan grotere oppervlakken en zachtere overgangen ondersteunen en daardoor voor algemene verlichting dienen.
Toepassingen	Accenten op vazen, decoratieve elementen en andere objecten.	Tot de opties behoren een downlight voor wandverlichting of lokale taakverlichting. Licht op een verticaal oppervlak maakt de wand zichtbaar en kan de ruimtebeleving veranderen. Afhankelijk van optiek en positie kunnen ook een eettafel, muurschildering of schilderij worden aangelicht.	Gangen, entreegebieden van hotels en winkelcentra, kantoren en vergelijkbare ruimtes.

2. Bundelhoek van ledbreedstralers

Als de selectie voor verlichting van een buitensportvoorziening wordt gemaakt, beoordeel dan optiek samen met montage, doelafstand en licht buiten het terrein. Vergelijk een optie van 120° met 25°, 45°, 60° of 90°. De aanduiding 70 × 140° beschrijft hoeken in twee verschillende vlakken en betekent geen polarisatie van licht.

3. Verdelingstypen van ledstraatarmaturen

Kies bij een Nederlands wegproject de lichtverdeling op basis van wegbreedte, mastpositie en berekening. Type I, II, III, IV en V zijn verdelingscategorieën, geen hoeken in graden. Voor een gedetailleerde vergelijking kunt u de gids over lichtverdeling van ledstraatarmaturen gebruiken.

4. Hoekkeuze bij ledgevelverlichting

Bij de keuze van landschapsverlichting begint u met gevelvorm en montageafstand. Als optie kunt u een lineaire wallwasher of voor specifieke accenten een optiek van 30° of smaller onderzoeken. Leg niet alle oppervlakken dezelfde hoek op. Controleer gelijkmatigheid, richting en lichtuitstraling naar de omgeving samen.

In een lichtverdelingscurve wordt de bundelhoek doorgaans afgelezen tussen twee richtingen met 50% van de maximale lichtsterkte, en de veldhoek bij 10%. De veldhoek beschrijft een groter gebied, maar omvat niet al het uitgestraalde licht. Deze drempels zijn geen percentages van de ingesloten totale lichtstroom en geen harde grens van zichtbaar licht.

Afbeeldingsbeschrijving en tekst

• Bundelhoek
• Veldhoek

Hoe verandert de invalshoek verlichtingssterkte, reflectie en transmissie?

Onderscheid het licht dat een oppervlak bereikt van het deel dat vervolgens wordt gereflecteerd of doorgelaten. Het eenvoudige glasvoorbeeld hieronder betekent niet dat elk materiaal hetzelfde reageert.

• Bij een meer loodrechte inval wordt dezelfde bundel over een kleiner oppervlak verdeeld. Onder verder gelijke omstandigheden kan de verlichtingssterkte daar hoger zijn.
• Bij schuiner invallend licht wordt het geprojecteerde oppervlak groter. Onder verder gelijke omstandigheden neemt de verlichtingssterkte af.

Bij glas zijn brekingsindices, coatings, polarisatie en invalshoek samen van belang. De cosinusrelatie helpt samen met afstand en richtingsafhankelijke lichtsterkte de verlichtingssterkte op het oppervlak te beoordelen. Zij berekent niet zelfstandig hoeveel licht door het materiaal gaat.

• Reflectiewet: invalshoek = reflectiehoek
• Wet van Snellius: breking
• Fresnelrelaties: gereflecteerde en doorgelaten componenten

Denk bijvoorbeeld aan een zaklamp die op gewoon, ongecoat vensterglas wordt gericht. Reflectie en transmissie hangen af van hoek en polarisatie. De onderstaande uitleg is geen vaste regel voor elke situatie:

1. Loodrechte inval: bekijk de situatie waarin het licht recht op het glas valt.

• Bij vergelijkbare bundelomstandigheden kan een kleinere lichtvlek plaatselijk een hogere verlichtingssterkte geven.
• Gewoon transparant glas kan een groot deel van het licht doorlaten. Het werkelijke aandeel hangt af van materiaal en oppervlakken.
• Een deel wordt gereflecteerd. Leid dit aandeel niet alleen af uit de grootte van de zichtbare lichtvlek.

2. Schuine inval: verander de hoek van het licht ten opzichte van het glas en bekijk het resultaat.

• De lichtvlek verspreidt zich over een groter oppervlak; onder dezelfde omstandigheden kan de plaatselijke verlichtingssterkte dalen.
• Transmissie verandert met hoek en polarisatie. Neem niet aan dat zij bij elke hoek uitsluitend afneemt.
• Reflectie kan vooral bij sterk schuine inval toenemen. Coating en polarisatie kunnen het resultaat veranderen.

Vergelijk HOYUWO LED-offertes op basis van het verband tussen de gekozen referentie en het werkelijke gebruik. Eén hoek bewijst geen comfort of gelijkmatigheid. Bekijk in een winkel de wand en klantlooproute, en buiten de perceelgrens. Baseer de eindkeuze op fotometrie op de werkelijke doelafstand en een proefopstelling.

Leg een optiekwijziging vast in het modeldossier

Een andere reflector of lens in dezelfde behuizing kan de lichtverdeling wijzigen. Neem de volledige optiekcode, richthoek en eventuele afschermaccessoires op in de monstergoedkeuring. Als de leverancier een andere hoek voorstelt, gebruik dan niet ongewijzigd het vorige rekenbestand. Beoordeel het ontwerp opnieuw met de betreffende fotometrie. Zo kan het montageteam het goedgekeurde effect reproduceren.

Wat vraagt u op als het gegevensblad alleen een hoek vermeldt?

Eén hoek beschrijft niet de volledige bundelvorm. Vraag curves voor de relevante vlakken en bepaal de richting van een asymmetrische verdeling ten opzichte van het object. Zo kunt u bevestigen dat de aangeboden optiek overeenkomt met de optiek in berekening en montage.